Antropologen.nl

Antropologie en de toekomst

18 en 19 november 2011

Wat heeft antropologie met de toekomst? Op het eerste gezicht misschien niet veel, maar schijn bedriegt want een groot deel van de antropologische onderneming is direct of indirect altijd gestuurd geweest door de toekomst.

Antropologen hebben zich uitgebreid beziggehouden met utopische en dystopische voorstellingen van de toekomst. Het klassieke voorbeeld van deze belangstelling is het onderzoek naar cargo cults. In onze eigen tijd zijn de vele nieuwe religieuze bewegingen die een op handen zijnde nieuwe wereldorde voorspellen een even belangwekkend onderzoeksobject.

Zorg om de toekomst, al dan niet duidelijk gearticuleerd, is ook de motor achter veel onderzoek naar armoede, ontwikkeling van medische technologie, HIV/AIDS, landgebruik, demografie, sociale en economische ongelijkheid, religieus fundamentalisme en processen van in/uitsluiting. Geholpen door een groeiend bewustzijn betreffende het belang van verduurzaming onder consumenten, overheden en bedrijven wereldwijd, krijgen antropologen in hun toegepast onderzoek steeds meer kansen om bij te dragen aan sustainable development.

Het begrip ‘toekomst’ maakt onlosmakelijk deel uit van een Westerse (uni)lineaire visie op tijd (in plaats van bijvoorbeeld cyclische of spiraalvormige visies op tijd), die continue verandering en ontwikkeling veronderstelt. Het is daarom voor antropologen de vraag in hoeverre dit concept en het wereldbeeld dat ermee verbonden is, van invloed is op de antropologische theorie en praktijk van onderzoek. Moet de antropologie van de toekomst niet proberen ook plaats te bieden aan alternatieve zienswijzen op tijd en ‘toekomst?’

Deze invalshoek vormt een mooie aanvulling op het onderzoek dat heden ten dage wereldwijd door antropologen gericht is op endangered cultures en het behoud van cultural heritage. Dit onderzoek is aan de ene kant waardevol omdat het streeft naar het documenteren van het rijke menselijke erfgoed en daarmee het geven van inzicht in het verschijnsel mens in al zijn diversiteit. Tegelijk maakt dit onderzoek de antropoloog bijna automatisch partij in politieke processen, omdat het gebruikt wordt in projecten van inventing tradition. Hoe opereren antropologen in dit spanningsveld?

Nu subsidiering van ‘vrij’ onderzoek meer en meer onder druk komt te staan, wordt reflectie op door overheden en NGO’s gefinancierd beleidsgestuurd en dus toekomstgericht onderzoek steeds belangrijker. Welke rol moeten antropologen spelen in dit soort onderzoek? Welke kansen biedt dit onderzoek voor het toepassen van kennis en inzichten uit de rijke antropologische onderzoekservaring? Hoe moeten antropologen vorm geven aan de relatie met overheden en samenleving? En wat impliceert dit voor de toekomst van de antropologie? Al deze aspecten en vraagstukken kunnen onderwerp zijn in de workshops en panels op het tweejaarlijkse congres van onze beroepsvereniging.

Neem voor vragen en suggesties contact op met een van de contactpersonen van de Congrescommissie van de ABv:

• Vincent de Rooy: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
• Jolijn van Duijnhoven: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
• Roxane Beumer: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.
• Kitty Jansen: Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

Het ABv-congres vindt plaats in Fort aan de Klop, Utrecht.